Autoruns — Nihai Baslangic Yoneticisi, Tek Bir Tanesini Bile Kacirmaz
Tek kelimeyle: Microsoft’un Sysinternals paketinden en bilindik baslangic ogesi yonetim araci, Windows ile otomatik baslayan tum programlari gosterir — oturum acma ogeleri, servisler, zamanlanmis gorevler, tarayici eklentileri, suruculer, codec’ler, bilinen DLL’ler ve daha fazlasi dahil 20+ baslangic noktasini kapsar. Tamamen ucretsiz, sisteminizin derinliklerinde gizli otomatik baslangic programlarini kesfetmenize yardimci olur.
”Yavas Aciliyor Ama Nedenini Bilmiyorum” Hic Yasadiniz mi?
Senaryo 1: Bilgisayariniz guc dugmesine bastiktan masaustunu kullanana kadar 2 dakika aliyor. Sistem tepsinizde sadece birkac simge var — QQ, WeChat, girdi yontemi — normal gorunuyor. Ancak, acilis surenizi acimasizca yavaslatan onlarca “gorunmez” baslangic ogesi olabilecegini bilmiyorsunuz.
Senaryo 2: Bilgisayarinizda kotu amaçli yazilim veya haydut yazilim oldugundan supheleniyorsunuz — her baslangicta otomatik calisiyor. Gorev Yoneticisi’nin “Baslangic” sekmesini aciyorsunuz ve sadece birkac normal baslangic ogesi goruyorsunuz. Ancak kotu amaçli yazilimin servislerde veya zamanlanmis gorevlerde gizlenebilecegini biliyorsunuz — Gorev Yoneticisi’nin goremedigi seyler.
Senaryo 3: “Yardim Servisi” adinda bir baslangic ogesi goruyorsunuz — bunun yasal bir yazilim mi (ornegin grafik surucusu yardim servisi) yoksa kotu amaçli yazilim mi oldugundan emin degilsiniz. Dosya yolunu, dijital imzasini hizlica kontrol etmek ve cevrimici bilgi aramak istiyorsunuz.
Autoruns, bu “kapsamli baslangic ogesi arastirmasi” senaryolari icin tasarlanmistir — Gorev Yoneticisi’nin “Baslangic” sekmesi 20+ baslangic noktasindan sadece 1’ini gosterir. Autoruns hepsini gosterir.
Autoruns Nedir?
Autoruns, Microsoft’un Sysinternals paketinden bir baslangic ogesi yonetim aracidir, Process Explorer ile ayni ekipten. Islevi son derece odaklanmistir: “Windows ile otomatik baslamak icin kayitli tum programlari” gosterir.
Windows’un 20’den fazla otomatik baslama yolu vardir:
- Kayit defteri baslangic ogeleri (RUN anahtarlari, RunOnce, vb.)
- Windows Servisleri
- Zamanlanmis Gorevler
- Baslangic Klasorleri
- Tarayici Yardimci Nesneleri ve Uzantilari
- Suruculer
- Winlogon Shell/Notify
- AppInit DLL’leri
- Bilinen DLL’ler
- Codec’ler
- …
Gorev Yoneticisi bunlardan sadece 1’ini (kayit defteri RUN anahtarlari + baslangic klasorleri) izler. Autoruns 20+‘nin tamamini izler.
Bir baslangic ogesinin “ne kadar bellek kullandigini” izlemez — bu Gorev Yoneticisi’nin isidir. Autoruns sadece bir sey yapar: baslangicta otomatik calisan tum programlari listeler, “sakla” veya “devre disi birak” kararini size birakir.
Temel Ozellikler
1. 20+ Baslangic Kategorisi Sekmesi — Gorev Yoneticisi’nden 20 Kati Fazla Gorme
Autoruns’un ana arayuzunde birden fazla sekme bulunur, her biri bir baslangic noktasi kategorisine karsilik gelir:
| Sekme | Gosterdikleri | Gorev Yoneticisi Gorebilir mi? |
|---|---|---|
| Everything | Tum baslangic ogelerinin birlestirilmis goruntusu (varsayilan) | Sadece kucuk bir kismi |
| Logon | Oturum acmada baslayan programlar (RUN anahtarlari) | Evet |
| Scheduled Tasks | Belirli zamanlarda/olaylarda tetiklenen gorevler | Hayir |
| Services | Otomatik baslamaya ayarli Windows servisleri | Hayir |
| Winlogon | Winlogon sureci tarafindan yuklenen DLL’ler | Hayir |
| Boot Execute | Sistem baslangicinda calistirilan programlar | Hayir |
| Image Hijacks | Gorsel ele gecirme noktalari — kotu amaçli yazilim tarafından kullanilabilir | Hayir |
| AppInit | Tum sureclere yuklenen DLL’ler | Hayir |
| Known DLLs | Sistem tarafından zaten yuklenmis DLL’ler | Hayir |
| LSA Providers | Guvenlik kimlik dogrulama saglayicilari | Hayir |
| Winsock Providers | Ag servis saglayicilari | Hayir |
| Print Monitors | Yazdirma izleme suruculeri | Hayir |
| Browser Helper Objects | IE/Edge tarayici yardimci nesneleri ve eklentileri | Hayir |
“Everything” sekmesi tum icerigi birlestirir — bu en sik kullanilan goruntudur. Tum baslangic ogelerine ayni anda goz atabilirsiniz.
2. Her Baslangic Ogesi Icin Detayli Bilgi — “Baslangici Devre Disi Birak”in Cok Otesinde
Autoruns, her baslangic ogesi icin asagidaki bilgileri goruntuler:
| Sutun | Aciklama |
|---|---|
| Name | Baslangic ogesi adi |
| Description | Aciklama (dosya surum bilgisinden) |
| Publisher | Yayinci/sirket adi |
| Image Path | Tam exe/DLL dosya yolu |
| Entry Location | Kayit defteri yolu veya baslangic klasoru konumu |
| Entry | Kayit defteri anahtar deger adi |
| Enabled/Disabled | Su anda etkin mi degil mi |
| Launch Time | Baslangic asamasi sirasinda ne zaman basladigi (sadece bazi ogeler) |
Dosya yolu en onemli bilgidir — bir baslangic ogesi “Microsoft Windows Update” oldugunu iddia ediyor ancak yolu C:\Users\xxx\AppData\Local\Temp\ ise — neredeyse kesinlikle kotu amaçli yazilimdir.
3. Imza Dogrulama ve Cevrimici Arama — “Iyi” mi “Kotu” mu Hizlica Karar Verin
Autoruns’un durum sutunu, karar vermenize yardimci olmak icin renkler ve isaretler kullanir:
| Durum Isareti | Anlami |
|---|---|
| Normal | Dosya mevcut + dijital imza gecerli + guvenilir yayincidan |
| Not Verified | Dosya mevcut + dijital imza yok |
| File Missing | Baslangic ogesi kayitli, ancak referans alinan exe mevcut degil (yazilim kaldirilmis ancak baslangic ogesi kalmis) |
| Yellow | Supheli — imza veya yayinci bilgisi yok |
Bir baslangic ogesine sag tiklayin → Search Online’i secin → otomatik olarak tarayicida o dosya adini aratir (burada “svchost.exe neden basliyor?” sorusunu hizlica kontrol etmenize yardimci olur).
Pratik kullanim: “Supheli gorunen” her baslangic ogesi icin → sag tiklayin → Search Online → sonucun kotu amaçli yazilim olup olmadigini kontrol edin → eger oyleyse → devre disi birakin + dosyayi silin.
4. Devre Disi Birakma “Silme” Degildir — Istenildiginde Geri Alinabilir
Autoruns’un “devre disi birakma” islemi basitce isaretini kaldirmaktir:
- Isareti kaldir → baslangic ogesi yorum satiri haline gelir, sonraki acilista calismaz
- Tekrar isaretle → normal baslangici geri yukler
- Sil → kayit defterinden kalici olarak kaldirir (once devre disi birakmaniz, sorun olmadigini onaylamaniz, ardindan silmeniz onerilir)
“Once devre disi birak, sorun olmadigini onayla, sonra sil” — Autoruns kullanimi icin en iyi uygulama budur.
Profesyonel Medya ve Kullanici Yorumlari
| Kaynak | Yorum |
|---|---|
| TechSpot | ”Autoruns, baslangic programlarini yonetmek icin nihai araclar — her otomatik baslangic konumunun kapsamli kapsami konusunda hicbir sey ona yaklasamaz” |
| CNET | ”Windows icin mevcut en kapsamli baslangic yoneticisi — sistemin derinliklerinde gizli olanlar da dahil otomatik calisan her programi gosterir” |
| How-To Geek | ”Windows acilis surenizi hizlandirmak istiyorsaniz, Autoruns ulasmaniz gereken ilk araclar — Gorev Yoneticisi’nin kacirdigi baslangic girdilerini ortaya cikarir” |
Gercek Kullanicilar Ne Diyor?
“Autoruns kullandiktan sonra bilgisayarimda 70’den fazla baslangic ogesi oldugunu kesfettim! Gorev Yoneticisi sadece 8 tane gosteriyordu. ‘Everything’ sekmesi servisleri, zamanlanmis gorevleri, suruculeri listeledi… hepsi gorunmezdi. Gereksiz olanlari devre disi biraktiktan sonra acilis suresi 2 dakikadan 45 saniyeye dustu. Bilgisayarimda bu kadar cok ‘gizli otomatik baslangic’ ogesi oldugunu bilmiyordum.” — Yazilim Muhendisi, Zhihu
“Arkadaslarimin bilgisayarini her tamir ettigimde, once Autoruns ile tararim — ardindan her turlu gereksiz baslangic ogesini devre disi birakirim. Bazi yazilimlarin otomatik guncelleme servisleri, girdi yontemi arka plan surecleri, hatta kotu amaçli yazilim baslangic ogeleri. Autoruns’un ‘File Missing’ sutunu (kirmizi isaret) ozellikle kullanisli — hangi baslangic ogelerinin artik var olmayan programlari referans aldigini dogrudan soyler. Bunlar, kaldirilmis ancak geride birakan yazilimlardan kalan kalinti girdilerdir.” — BT Operasyon, V2EX
“Kotu amaçli yazilim arastirmasinda Autoruns vazgecilmez. Bir keresinde HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run altinda bir baslangic ogesi buldum, yolu C:\Windows\svchost.exe idi — ancak gercek svchost.exe C:\Windows\System32\svchost.exe konumunda. Yol eslesmiyordu, hemen sahte oldugunu tespit ettim.” — Guvenlik Arastirmacisi, Zhihu
Benzer Araclarla Karsilastirma
| Boyut | Autoruns | Gorev Yoneticisi (Baslangic) | CCleaner (Baslangic) |
|---|---|---|---|
| Fiyat | Tamamen Ucretsiz | Sistem Dahili Ucretsiz | Ucretsiz/Pro $29.95 |
| Gelistirici | Microsoft Resmi (Sysinternals) | Microsoft | Piriform/Avast |
| Kapsanan Baslangic Noktalari | ⭐⭐⭐⭐⭐ 20+ tur | ⭐⭐ 1 tur | ⭐⭐⭐ 3-4 tur |
| Gosterilen Oge Sayisi | Tamami (70-200+ baslangic ogesi) | Birkac ile bir ducine | Onlarca |
| Dosya Yolunu Gorme | Evet, tam yol | Evet | Evet |
| Dijital Imza Dogrulama | Evet Ozel | Hayir | Hayir |
| Cevrimici Arama | Evet, sag tikla Cevrimici Ara | Hayir | Hayir |
| Devre Disi Birakma/Geri Yukleme | Evet, onay kutusu ac/kapat | Evet, etkinlestir/devre disi birak | Evet, devre disi birak/geri yukle |
| Tasinabilir Surum | Evet (Tavsiye Edilen) | Yok | Hayir |
| Kurulum Gereksinimi | Hayir, dogrudan calistir | Sistem dahili | Evet |
Secim tavsiyesi:
- En kapsamli + En profesyonel → Autoruns (Microsoft resmi, nihai baslangic ogesi yoneticisi)
- Birkac yaygin baslangic ogesini hizlica devre disi birakma → Gorev Yoneticisi (Ctrl+Shift+Esc → Baslangic sekmesi)
- Kaldi silinmis yazilimlarin kalinti baslangic ogelerini temizleme → CCleaner baslangic yoneticisi (Araclar → Baslangic)
- Autoruns “QQ/WeChat baslangicini devre disi birakma” icin degildir — “varligindan haberdar olmadiginiz gizli baslangic ogelerini bulmak” icindir.
Indirme ve Kurulum Rehberi
Resmi Indirme
Autoruns, Sysinternals paketinin bir parcasidir ve resmi Microsoft kanallari araciligiyla dagitilir:
| Kanal | Indirme Adresi | Notlar |
|---|---|---|
| Microsoft Resmi (Tavsiye Edilen) | learn.microsoft.com/sysinternals/downloads/autoruns | Dogrudan autoruns.zip indirin |
| Sysinternals Suite | Tam paketi indirin | Autoruns + Process Explorer + 60+ arac icerir |
Guvenlik Notu: Autoruns, Microsoft tarafından yayinlanan ucretsiz bir araclar. Kurulum gerektirmez, dogrudan calistirilir. ZIP indirmesi yaklasik 1.5MB’dir. Dosyalari cikarin ve
autoruns64.exe(64-bit sistemler icin) calistirin.EULA’yi kabul etmeniz istenecektir — “Agree” tiklayin.
Yonetici olarak calistirilmaniz siddetle tavsiye edilir: Sag tiklayin → Yonetici olarak calistir. Aksi takdirde, bircok sistem duzeyindeki baslangic ogesi goruntulenemez veya yonetilemez.
Kullanim Onerileri
- Ilk kullanim: Acin → otomatik taramanin bitmesini bekleyin (yaklasik 5-15 saniye) → tam baslangic ogesi listesini gorun
- Baslangic ogelerini devre disi birakma: Ilgili girdinin isaretini kaldirin (silme degil — her zaman tekrar isaretlenerek geri yuklenebilir)
- Supheli baslangic ogelerini bulma: “Publisher” sutununa gore siralayin → imzasi olmayan veya bilinmeyen yayincilari arayin
- Kalinti ogeleri silme: Kirmizi isaretleri (dosya eksik) gorun → secin ve Delete tusuna basarak kayit defteri kalintilarini kaldirin
- “Microsoft Girdilerini Gizle”yi kullanin: Menuden “Options” → “Hide Microsoft Entries” isaretleyin → sadece ucuncu taraf baslangic ogelerini gosterin, karisikligi azaltin
SSS
S: Autoruns ile Gorev Yoneticisi’nin baslangic yonetimi arasindaki fark nedir? C: Gorev Yoneticisi sadece en yaygin 1 tur baslangic noktasini gorebilir (kayit defteri Run anahtarlari + baslangic klasorleri). Autoruns 20+ turu gorebilir — servisler, zamanlanmis gorevler, Winlogon, AppInit DLL’ler, tarayici eklentileri vb. Tipik bir bilgisayar, Autoruns araciligiyla 80-200 baslangic ogesi gosterirken (sistem dahili olanlar dahil), Gorev Yoneticisi sadece 5-15 gosterir.
S: Autoruns ile sistem dahili baslangic ogelerini devre disi birakmak sorunlara yol acar mi? C: Sistem servisi baslangic ogelerini devre disi birakmak, ilgili ozelliklerin calismamasina neden olabilir. Bir baslangic ogesinin “Publisher”inin Microsoft mu yoksa ucuncu taraf mi oldugundan emin degilseniz — once Autoruns’un “Hide Microsoft Entries” ozelligini kullanarak Microsoft’un kendi ogelerini gizleyin, sadece ucuncu taraf ogeleri gosterin. Bu, kritik sistem servislerini yanlislikla devre disi birakmanizi onler. Yeni baslayanlar sadece kirmizi isaretli “File Missing” ogelerini devre disi birakmalidir — bunlar kaldirilmis yazilimlarin kalintilaridir, devre disi birakmak guvenlidir.
S: Autoruns antiviruse yardimci olabilir mi? C: Supheli programlari kesfetmeye yardimci olabilir, ancak antivirus yaziliminin yerini alamaz. Autoruns: (1) Hangi baslangic ogelerinin supheli olduguna karar vermeniz icin tum ogeleri gosterir; (2) Sag tiklayin → Search Online ile dosya bilgilerini aratabilirsiniz; (3) Dijital imzalari dogrulayarak kaynagi belirleyebilir. Ancak aktif olarak “uyari” vermez. Supheli bir baslangic ogesi bulursaniz — devre disi birakin ve tam bir antivirus taramasi calistirin.
S: Tum bu baslangic ogeleri listelendiginde, bilgisayarim hizlanacak mi? C: Gereksiz ucuncu taraf baslangic ogelerini devre disi birakmak → acilis hizi gozle gorulur sekilde iyilesir. Sistem servislerini devre disi birakmak → gozle gorulur bir hiz artisi saglamayabilir ve ozellik kaybina neden olabilir. Tipik bir ofis bilgisayarinda 80’den fazla baslangic ogesi bulunur, yaklasik 50’si sistemden ve 30’u ucuncu taraftan gelir. Bu 30 gereksiz ucuncu taraf ogeden yaklasik yarisini devre disi birakmak, acilis suresini %30-50 azaltabilir.
S: Autoruns’un tasinabilir bir surumu var mi? C: Evet, tasinabilir bir yazilimdir. ZIP’i indirin, herhangi bir klasore cikarin ve dogrudan calistirin. Kaldirmak icin, tum klasoru silmeniz yeterlidir. Bu, Sysinternals araclari icin standarttir.
Autoruns, baslangic yonetiminin “isigidir” — Gorev Yoneticisi’nin kucuk el feneri sadece buz daginin gorunen ucunu (oturum acma baslangic ogeleri) aydinlatirken, Autoruns’un guclu isini tum buz dagini (servisler, zamanlanmis gorevler, suruculer, AppInit DLL’ler…) aydinlatir. “Yavas acilisi arastirma” ve “kotu amaçli yazilimin otomatik calistigindan suphelenme” senaryolari icin, Autoruns size tam cevabi veren tek araclar.